Geen handelsvergunning
In Nederland regelt de Geneesmiddelenwet wanneer een geneesmiddel op de markt mag. Artikel 40 verbiedt het om een geneesmiddel zonder handelsvergunning van het CBG of de Europese Commissie in voorraad te hebben, te verkopen, af te leveren of in te voeren. Melanotan II heeft nooit zo’n vergunning gekregen. Een arts kan het dus niet als geneesmiddel voorschrijven en een apotheek kan het niet leveren.
| Stof | Status in Nederland en de EU |
|---|---|
| Melanotan II (MT2) | geen handelsvergunning, geen toegelaten geneesmiddel |
| Afamelanotide (voorheen MT1) | Scenesse, sinds 22 december 2014 EU-breed toegelaten, implantaat in gespecialiseerde centra |
| Bremelanotide (PT-141) | in 2019 toegelaten in de Verenigde Staten; geen toegelaten middel in Nederland |
Of een middel geregistreerd is, kun je zelf nagaan in de Geneesmiddeleninformatiebank van het CBG. Melanotan II komt daar niet in voor.
De rol van CBG en IGJ
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) beoordeelt en registreert geneesmiddelen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de naleving en treedt op tegen handel in geneesmiddelen zonder vergunning. De IGJ legt op haar pagina over geneesmiddelen zonder handelsvergunning uit dat zo’n middel alleen in uitzonderingsgevallen mag worden geleverd, bijvoorbeeld op artsenverklaring. Of een product als geneesmiddel geldt, hangt af van hoe het wordt gepresenteerd en wat het doet. Een stof die wordt aangeprezen om te bruinen of af te vallen, valt daar al snel onder.
Op igj.nl vonden we bij onze controle op 1 november 2026 geen aparte publieke waarschuwing die specifiek over melanotan gaat; de algemene regels hierboven gelden wel volledig.
Wat Nederlandse artsen zeggen
Nederlandse dermatologen publiceerden in 2017 een overzicht van de risico’s van ongereguleerd gebruik van alfa-MSH-analogen, met nadruk op veranderende moedervlekken en melanomen (Habbema 2017). In 2022 beschreven artsen in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde een man die na een MT2-injectie op de spoedeisende hulp belandde (Eijmael 2022). Bijwerkingen van zulke middelen kunnen bij Lareb worden gemeld.
De Europese situatie
De status is in de hele Europese Unie gelijk: alleen afamelanotide heeft een vergunning, verleend door de Europese Commissie op advies van het Europees Geneesmiddelenbureau. Meerdere nationale instanties, onder meer in Denemarken, Noorwegen, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, publiceerden specifieke waarschuwingen tegen melanotan (overzicht in Habbema 2017).
En onderzoek?
MT2 is een gangbaar laboratoriumreagens om melanocortinereceptoren te bestuderen. Europese leveranciers verkopen het in die hoedanigheid, met duidelijke vermeldingen: uitsluitend voor onderzoek, niet voor menselijke consumptie of diergeneeskundig gebruik. Dat kader staat persoonlijk gebruik op geen enkele manier toe; de afnemer verklaart zelf waarvoor het product dient.
- Laboratorium
- in-vitro- en preklinisch onderzoek volgens goedgekeurde protocollen.
- Particulier
- geen toegestaan gebruik; gezondheidsrisico’s zijn beschreven.
- Verkoper
- hoort zich te onthouden van medische of cosmetische claims.
- Verzending
- zendingen binnen de EU gaan niet door de douane; dat verandert niets aan de status van het product.
Bronnen
- Habbema L (2017) Risks of unregulated use of alpha-melanocyte-stimulating hormone analogues: a review. Int J Dermatol. PMID 28266027.
- Eijmael MJPM (2022) [The risks of tanning with the Barbie drug]. Ned Tijdschr Geneeskd. PMID 35736369.